Tarihçe: Brezilya, dünyanın alan olarak en 5. büyük ülkesi olmasının dışında Güney Amerika kıtasının diğer ülkelerinden de dil ve kültür olarak da farklılık gösteren bir ülke olarak dikkati çekmektedir. Bu, Brezilya müziğine de dolaylı olarak yansımıştır. 16. yüzyılda Portekizlilerin şu an Bahia olarak adlandırılan bölgeyi keşfetmeleri, burayı başta tarım yapmak üzere kullanmaya başlamaları ve Afrika’dan (özellikle Angola ve Kongo) köle getirmeye başlamaları günümüz Brezilya müziğinin oluşmasında önemli rol oynamıştır. Bundan dolayı günümüzdeki Brezilya müziği Yerli Amerika, Afrika ve İber Yarımadası müziklerinin yüzyıllar boyunca aynı coğrafyada birbirleri ile etkileşmeleri, birleşmeleri ve değişmeleri sonucu ortaya çıkmıştır.

Günümüz Brezilya müziğinin en popüler türü Samba’dır. Samba kelimesinin orijini için iki ayrı açıklama vardır. İlki göbek dansı anlamına gelen Sem-ba, diğeri ise dua etmek anlamına gelen San-ba’dır. Günümüzde bilinen Samba daha çok Rio bölgesinde çalınan sambadır. Samba’da çoğunlukla, 4/4 lük ölçü kullanılan Afro-Cuban gibi Orta-Güney Amerika müziklerinden farklı olarak 2/4 lük ölçüler ağırlıktadır. Temelini Choro verilen müzik türünden alan Sambanın bölgesine ve çalınmaya başladığı zaman dilimine göre Samba Rio, Partido Alto, Neo-pagode, Pagode, Samba de breque, Samba-canção,  Samba-enredo, Samba-reggae, Samba de Roda ve Jongo gibi çeşitli türleri vardır.

Şarkı, dans ve müziğin bir kombinasyonu olan Samba, Brezilya perküsyonunun en fazla kullanıldığı müzik türüdür. Özellikle de 1930’lu yıllarda Rio’da başlayan karnaval ve yarışma sonrasında Brezilya perküsyonu dünyada yaygın ve popüler olmaya başlamıştır. Escola de Samba denilen samba okulları, tüm sene boyunca Şubat-Mart aylarında gerçekleştirilen Rio karnavalına hazırlanmaktadırlar. Bateria denilen perküsyon orkestralarında çok çeşitli perküsyon enstrümanları kullanılmaktadır. 300-400 kişiye varan baterialar, gösterinin ana unsurlarından birini oluşturmaktadır.

Günümüzde tüm dünyada Brezilya müzik ve perküsyonu, pop müzik de dahil olmak üzere kullanılmaktadır. Okay Temiz’in önderliğinde Ritim Atölyesi’nde,klasik Samba ritimleri öğretilmekte, ayrıca enstrümanlar Okay Temiz’in çeşitli düzenlemelerinde farklı şekilde kullanılmaktadır. Aşağıda Ritim Atölyesinde mevcut olan bazı Brezilya perküsyon enstrümanlarının tanıtımlarını ve samba’da kullanılışlarını bulabilirsiniz.

Surdo: Müziğin iskeletini oluşturan bas seslerin çıkarıldığı büyük davullardır. Genelde aliminyum gövde-plastik derili olup ahşap gövde-keçi derili olanı da bulunmaktadır. Klasik bir bateria’da çaplarına göre 3 çeşit surdo bulunmaktadır. Bunlar; 55-65 cm çaplı Primeira(marcação), 50-55 cm çaplı Segunda(resposta), 35-45 cm çaplı Terceira(cortador)’dır.  Rio bölgesinde 60 cm derinlikte olan surdolar kuzeydoğu bölgesinde daha kısa olabilmektedir. Primeira 2/4 lük ritimlerde “2”, Segunda “1” in üzerinde çalmaktadır. Özellikle Primeira, bateria’daki tüm enstrümanlara tempolarını vermektedir. Terceira ise senkop vuruşlar ve doldurmalar ile ritmin kendine özgü hareketini sağlamaktadır. Terceira, aynı zamanda kısıtlı improvizasyon yapabilen tek surdodur. Surdolar genelde boyuna asılı, tek tokmak ve el yardımı ile çalınmakla birlikte çift tokmak ve tokmak-baget varyasyonları ile çalındığı görülmektedir

Surdo

Repinique: Bateria’larda liderin kullandığı, solo çalınan ve işaretlerin verildiği davuldur. Metal gövde-naylon derili olup benzer görüntüsüne rağmen trampete göre daha derindir. Tambourim’ler ile paralel ezgiler çalan repinique, surdolara destek verip girişte ritmin hızını belirlemektedir. Boyuna asılarak çalınan repinique genelde kısa ince bir baget ve el yardımıyla çalınmakla birlikte Bahia bölgesinde çift bagetle de çalınmaktadır.

Repinique

Zabumba: Bandolarda (Marching Band) kullanılan davullara benzeyen ancak daha ince olan zabumba, genelde kuzeydoğu bölgesinde kullanılmaktadır. Bir tokmak ve ince bir plastik sopa yardımı ile çalınmaktadır.

Zabumba

Tarol: Brezilya’da kullanılan kısa trampet türüdür. Surdo’ya tekrarlı ritmi ile yardımcı olmaktadır.

Tarol

Tambourim: Tambourim baterialara çok tiz ve keskin sesi katkı yapan ve bateriaları diğer orkestralardan belirgin bir biçimde ayıran bir enstrümandır.  Ritimlerin yanı sıra parçaların çeşitli yerlerinde uzun cümleler de tambourim yardımı ile çalınmaktadır. 15 cm çaplı metal, plastik yada ahşap gövdenin üzerinde iyice gerilmiş sabit naylon deriden oluşmaktadır. İnce tahta baget veya plastik 3-4 başlı özel bagetlerle çalınmaktadır. Daha zayıf olan elle tutulan tambourim diğer eldeki bagetin yanı sıra, enstrümanı tutan elin bir parmağının arkadan deriyi tutup bırakması yardımıyla çalınır. Bu hareket sesin rezonansını ayarlar. Aynı zamanda belli vuruşlarda 90 derece baget yönüne döndürülerek ritmi zenginleştirici vuruşlar yapılmaktadır. Çalınması güç ve kondisyon gerektiren bir enstrümandır.

Tambourim

Pandeiro: Orijini Doğu Afrika olan pandeiro, tambourim’e benzemekle birlikte ondan ayıran en önemli özellikleri gövdesinde zilleri olması ve gerginliğinin ayarlanabilmesidir. Gövdesi ahşap, derisi keçi derisi olup üzerinde zil setine sahiptir. Daha zayıf olan elle tutulup, diğer elin baş parmak, avuç içi, parmak ucu vuruşlarından oluşan varyasyonları ile çalınmaktadır. Pandeiro da tambourim gibi çalınması zor ve ustalık gerektiren bir enstrümandır.

Pandeiro

Caixixi: Sepetten yapılmış, altı düz bırakılmış ve içi çeşitli çekirdeklerle doldurulmuş bir enstümandır. Berimbau ile birlikte veya tek başına çalınabilir. Çeşitli boyutlarda türleri bulunmaktdır.

Caixixi

Berimbau: Kökeni Afrika olan Berimbau, iki ucundan karşılıklı metal tel gerilmiş bir ahşap yay ve bir ucuna iplerle bağlanmış gourd adı verilen içi boşaltılıp üstü açılmış bütün kabaktan oluşmaktadır. İnce plastik yada ahşap bir baget, caixixi ve bir dobrão denilen bir parmak zili yardımı ile çalınmaktadır. Genelde Capoeira denilen Brezilya dansında kullanılmaktadır. Gerginlik sıralamasına göre Gunga, Medio ve Viola isimlerini almaktadır.
Elektrikli Berimbau, Okay Temiz tarafında müzik literatürüne kazandırılmış bir enstrümandır. Yay, gourd ve caixixi’ye ayrı ayrı mikrofon ve ses prosesörü bağlanmış ve 9 ses prosesörünün sağlamış olduğu alışılmışın dışındaki sound ile elektrikli berimbau, müzik literatüründeki yerini almıştır.
(Bkz: http://www.nscottrobinson.com/berimbau.php)

Berimbau

Cuica: Metal silindir bir gövde üzerine gerilen hayvan derisi ve derinin ortasından içe doğru uzanan ince bir bambu çubuktan oluşmaktadır. Omuza asılarak çalınan enstrümandan, bir yandan ıslak bir bez yardımıyla bambu üzerinde ileri-geri hareketle ses çıkartılarak, diğer yandan da kullanılmayan elin deriye bastırarak gerginliğinin değiştirilmesiyle farklı sesler alınır. Yansıma sesler ve taklit sesler çıkartılabilen bu enstrüman, baterialarda özellikle Rio karnavalında çok kullanılmaktadır.

Cuica

Agogo: Kökeni Afrika olan Agogo, genelde U şeklinde demir ile birleştirilmiş iki çandan oluşmaktadır. İnce sesli olan çan üste gelmektedir. Bir baget yardımı ile, zaman zaman iki çanı birbirine çarptırarak çalınan agogo, bateria’nın en tiz enstrümanıdır.

Agogo

Triangle: Bir köşesi açık, metal bir üçgen olan triangle, bir el ile tutulup diğer elde metal çubuk yardımı ile çalınmaktadır. Elin triangle’dan çıkan sesi kesip serbest bırakması ve bunun varyasyonları ile çalınır.

Triangle

Ganza: Brezilya’da özellikle samba’da kullanılan, silindirik şekilli, içi çeşitli parçacıklarla doldurulmuş efektif enstrümandır. Çift olan modelleri de vardır.

Ganza

Apito: Orijinali ahşap olan, Brezilya’da kullanılan 3 delikli düdüktür. Parmakların deliklerin kapayıp açması ile farklı sesler elde edilir.

Apito