 |
 |
|||||||||||
| Djembe Nedir? Djembe (Türkçe okunuşu ile cembe), Afrika kıtasında 13. yüzyılda Mali İmparatorluğu tarafından ilk olarak kullanılmaya başlamış bir müzik aletidir. Günümüze gelene kadar kültürler arası etkileşim ile Batı Afrikada Mali’nin çevresindeki ülkeler olan Gine, Gambia, Senegal, Burkina Faso, Fildişi Sahilleri ve Sierra Leone’nin de ulusal enstrümanlarından biri olmuştur. Djembe adı, çoğunlukla Afrika’da bulunan “djem” ağacından gelmiştir. Yapım prosesi, kesilmiş djem ağacının gövdesine kadeh formu verilmesi ile başlar. Kadeh formu verilmiş ağacın her iki ucu açık olacak şekilde oyulur ve iç kısmı tesviye edilir. Geniş olan ağıza hayvan derisi gerilir. (Gerilen deri genellikle keçi derisi olmakla birlikte buffalo ve antilop da kullanılabilmektedir) Bu deri ipler yardımıyla uygulanan özel bir germe prosesi ile gerilerek, djembe’ye son formu verilir. Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile fabrikasyon olarak da üretilen djembeler, daha farklı bir prosesle üretilseler de benzer sesin alınması amaçlanmıştır.
Djembe Nasıl Çalınır? Geleneksel Afrika müziğinde djembe ayakta çalınmaktadır. Omuzlara takılan bir askının djembeye tutturulması sayesinde ayakta çalmak mümkün olabilmektedir. Zaman zaman kontrolu daha fazla sağlamak için bu askı, çalan kişinin beline de sarılmaktadır. Her iki elle çalınan djembenin bacak ve dizler yardımı ile dengesi ve pozisyonu değiştirilebilir. Günümüzde dünyada, oturarak çalınması daha yaygın ve popüler olup, solo djembenin ayakta çaldığı görülmektedir. Çok farklı yelpazede ses üretilebilen djembeden, hem ana ritim enstrümanı olarak hem de solo enstrüman olarak yararlanılmaktadır. Djembe’nin Kullanıldığı Yerler Djembe, bulunduğu ülkedeki kültür ve inanışa bağlı olarak çok çeşitli yerlerde çalınmaktadır. Düğün, vaftiz, ölüm, karşılama, uğurlama gibi sosyal olayların hemen hepsinde djembe çalındığı görülmektedir. Genelde, bir solist ve koronun şarkı söylemesi ile başlayan tören djembelerin çalmaya başlaması ile devam eder. Geleneksel ritimlerin hepsinde djembelere, dundun denilen enstrümanlar da farklı ritimler ile mutlaka eşlik ederler. Grubu yöneten lider, çoğu zaman solo djembeyi de çalar. Tüm bu ritim ve sololarla uyumlu olarak dansçılar da (genelde bayanlar) sırayla dansederler. Her ritim, kendine özgü bir dansa sahiptir. Bitiş süresi, topluluğun ritimde ulaştığı hazza göre değişmektedir. Günümüzde Afrika’da bu geleneksel törenler sürmekle birlikte, djembenin kullanıldığı Afrika müziği, çok sayıda müzikal ve opera aracılığı ile sahne sanatlarında da yerini almıştır. |
|||||||||||
|
|||||||||||
Okay Temiz Ritim Atölyesinde Djembe Okay Temiz Ritim Atölyesinde ritim öğrenmek amacı ile kullanılan ana enstrüman djembedir. Okay Temiz önderliğinde yapılan ve zaman zaman Afrikalı sanatçıların konuk olduğu çalışmalarda, Mali, Senegal, Gine ve Gambia kökenli ritimler öğretilmekle birlikte dünya müziği sanatçısı Okay Temiz’in kendi aranjeleri için de djembe, enstrüman olarak kullanılmaktadır. |
| Derleyen: A. Emre Bozkurt |
